Tầm Quan Trọng Của Hoạt Động Vui Chơi Ở Các Góc Đối Với Sự Phát Triển Của Trẻ Mầm Non

  -  
*
*

Múp Míp hiểu được rằng hoạt động “vui chơi” tạo cho trẻ cơ hội vừa học hỏi vừa tìm hiểu, sáng tạo, ứng biến giải quyết vấn đề và phát triển trí tưởng tượng. Khi trẻ chơi với bạn đồng lứa, trẻ sẽ lập ra các nhóm xã hội, thử nghiệm các ý tưởng, thách thức những suy nghĩ của nhau và tạo dựng những suy nghĩ mới. Các trò chơi tạo một môi trường hỗ trợ cho trẻ có thể đặt câu hỏi, đưa ra những thắc mắc, cũng như tìm cách giải quyết các vấn đề và tham gia vào quá trình tư duy phản biện.

Bạn đang xem: Tầm quan trọng của hoạt động vui chơi ở các góc đối với sự phát triển của trẻ mầm non

Vui chơi giúp trẻ mở rộng tư duy, tăng lòng ham thích hiểu biết và học hỏi. Bằng những cách này, vui chơi có khả năng khuyến khích khuynh hướng tích cực trong học tập. Trẻ thơ đắm mình trong các trò chơi cho thấy vui chơi giúp các em vui sống một cách đơn giản.

Tầm quan trọng của hoạt động “vui chơi”

Hoạt động “vui chơi” là hoạt động chủ đạo trong quá trình học tập và phát triển của trẻ. Khi trẻ tham gia vào các trò chơi, chúng sẽ mang đến cho trẻ rất nhiều thời gian và cách học hỏi khác nhau.

Vui chơi giúp cho trẻ:

Phát triển toàn diện về các mặt phát triển như: Nhận thức, Ngôn ngữ, Thể chất, Kỹ năng xã hội, Tình cảm và thẩm mỹ.Xây dựng sự tự tin, kỹ năng giải quyết vấn đề, mạnh dạn trải nghiệm “Thử và Sai”, biến kinh nghiệm, kiến thức bên ngoài thành kinh nghiệm và kiến thức bên trong của riêng mình.Cảm nhận được yêu thương, sự vui vẻ hạnh phúc và an toànHọc cách quan tâm đến người khác và môi trường xung quanh

Ở lứa tuổi mầm non hoạt động “vui chơi” được xem là hoạt động chủ đạo, thiết yếu và vô cùng quan trọng đối với trẻ. “Vui chơi” chính là sự phát triển của trẻ. Mặt khác, “vui chơi” cũng mang lại rất nhiều niềm vui và sự kết nối đến với gia đình, bạn bè, và đặc biệt là chính bản thân trẻ. Các chuyên gia giải thích rằng, thông qua hoạt động “vui chơi” trẻ sẽ có rất nhiều trải nghiệm khác nhau về giác quan, thể chất, và nhận thức. Những trải nghiệm này xây dựng các kết nối trong não bộ, giúp trẻ phát triển về thể chất, nhận thức, hành vi xã hội và cảm xúc. Đó là lý do tại sao hoạt động “vui chơi” đối với trẻ được ví như “pháo hoa” phát ra trong não.

2. Các hình thức tổ chức hoạt động vui chơi

a. Hoạt động chơi tự do, hoạt động chơi góc (Unstructured, Free play, Learning corner)

Hoạt động này chỉ xảy ra và tùy thuộc vào hứng thú và sự quan tâm của trẻ vào từng thời điểm bối cảnh khác nhau.

Chơi tự do cho phép trẻ được thỏa sức sử dụng trí tưởng tượng của mình trong không gian riêng với sự lựa chọn của trẻ.

Một số ví dụ về hoạt động chơi tự do:

Chơi sáng tạo một mình hoặc với bạn bè, người lớn, bao gồm các trò chơi tạo hình, âm nhạc.Các trò chơi tưởng tượng như trò chơi làm nhà sử dụng chăn mền, gối, hoặc các vật dụng có sẵn quen thuộc, trò chơi sắm vai, trò chơi giả bộ…Khám phá không gian chơi mới như các ngóc ngách trong nhà, sân vườn, công viên, sân chơi ngoài trời…

b. Hoạt động chơi có chủ đích, trò chơi có luật (Structured play, Board games…)

Chơi có cấu trúc, chủ đích diễn ra vào một thời điểm cố định hoặc trong một không gian nhất định. Hoạt động này, trẻ thường được cha mẹ hoặc các thầy cô hướng dẫn và hỗ trợ.

Trẻ lớn hơn có xu hướng thích thú cũng như nhiều kỹ năng và nhận được nhiều ích lợi hơn từ việc chơi có chủ đích.

Một số ví dụ về cách chơi có chủ đích, có quy trình và luật chơi bao gồm:

Các trò chơi với bóng như đá bóng, chuyền bóng, …Chơi với nước với các bạn nhỏ ở tuổi nhà trẻ hoặc các giờ học bơi với trẻ mầm non.Hoạt động kể chuyện cho trẻ nhỏ hoặc các giờ đọc sách của các trẻ lớn hơn.Các lớp học khiêu vũ, âm nhạc hoặc diễn kịch cho trẻ em ở mọi lứa tuổi.

Hoạt động có chủ đích và chơi tự do có thể diễn ra trong nhà hoặc ngoài trời. Và việc các bạn nhỏ được vui chơi ngoài trời sẽ mang đến cho trẻ nhiều cơ hội để khám phá, vui chơi sáng tạo, tăng sự, tự tin, năng động và biết được giới hạn bản thân mình, tất nhiên các hoạt động này cũng sẽ rất lộn xộn nhưng đầy sự trải nghiệm thú vị cho trẻ.

3. Vai trò của nhà giáo dục/ giáo viên trong hoạt động vui chơi với trẻ

a. Các nhà giáo dục đảm nhận nhiều vai trò trong các trò chơi với trẻ, và sử dụng nhiều chiến lược hỗ trợ sự học hỏi.

Giáo viên tham gia trò chuyện chia sẻ với các em để mở rộng óc tư duy cho trẻ.Giáo viên cân bằng giữa sự học hỏi do trẻ định hướng và phát kiến với sự học hỏi được nhà giáo dục hỗ trợ.Giáo viên tạo môi trường học tập khuyến khích trẻ tìm hiểu, giải quyết vấn đề, sáng tạo và xây dựng.

b. Các nhà giáo dục tương tác với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ để xây dựng tình cảm gắn bó.

Giáo viên dùng những hoạt động thường lệ hàng ngày và trải nghiệm vui chơi với trẻ trong việc này.Giáo viên cũng nhìn nhận những cơ hội giảng dạy ngẫu hứng khi chúng xảy ra, và sử dụng chúng để xây đắp thêm trên sự học hỏi của trẻ.

c. Các nhà giáo dục làm việc với trẻ để khuyến khích và làm gương cho trẻ một cách tích cực để liên hệ với mọi người.

Giáo viên tích cực hỗ trợ việc mọi trẻ được hội nhập cùng chơi, giúp các em nhận biết khi chơi không công bằng và cho các em thấy những cách thức gầy dựng một cộng đồng học hỏi quan tâm cho nhau, công bằng, và không phân biệt đối xử.

Xem thêm: "Bật Mí" Bữa Tối Mùa Hè Ăn Gì, Bật Mí Bữa Tối Mùa Hè Ăn Gì Là Ngon

d. Giáo viên là Người đồng hành cùng trẻ trong quá trình xây dựng kiến thức

Mỗi đứa trẻ có một quá trình nội tâm hóa khác nhau, và lộ trình phát triển khác nhau. Vậy nên trẻ cần có cha mẹ, có thầy cô là người hướng dẫn, người đồng hành, là người hiểu được con đã phát triển từng ngày như thế nào thông qua những quan sát, ghi nhận và đánh giá.

Ngoài ra, giáo viên còn là:

Người tạo ra môi trường (bối cảnh/ tình huống khơi gợi hứng thú và tiềm năng của trẻ)Người giữ vai trò ghi chép và nghiên cứu quá trình phát triển của trẻ.Người đồng hành cùng cha mẹ.Người lắng nghe, khuyến khích khơi gợi, đàm phán cùng trẻ.

4. Làm thế nào để có thể chơi cùng trẻ?

Khi trẻ lớn lên, khả năng tập trung và các kỹ năng vận động tinh, vận động thô của chúng cũng sẽ phát triển từ đó dẫn đến việc cách chúng chơi sẽ thay đổi. Trẻ sẽ sáng tạo hơn và thử nghiệm nhiều hơn với đồ chơi, trò chơi và các ý tưởng. Điều này có nghĩa là trẻ cần thêm không gian và thời gian để vui chơi.

Ngoài ra, trẻ có thể chuyển qua các hình thức chơi khác nhau khi chúng lớn lên như việc chơi một mình, chơi cùng với bạn bè và chơi tương tác với những đứa trẻ khác.

Trẻ sẽ thích chơi với cha mẹ, người lớn, nhưng đôi khi chúng có thể thích chơi một mình hơn. Trẻ có thể chỉ muốn cha mẹ gợi ý cho chúng ý tưởng và cách chơi với trò chơi mà trẻ đang tham gia rồi từ đó trẻ sẽ tự khám phá, tìm tời và đưa ra những cách chơi độc đáo của riêng mình.

Một số gợi ý cách chơi, vật dụng, đồ chơi có thể khuyến khích sự phát triển của trẻ ở từng độ tuổi

a. Trẻ sơ sinh đến 12 tháng:

Trẻ chỉ cần nhìn vào khuôn mặt và nghe được giọng nói êm dịu cha mẹ cũng là một cách trẻ chơi và cảm nhận tình cảm của những người thân yêu, đặc biệt nếu bạn đang cười. Cha mẹ, giáo viên hoặc người lớn có thể muốn thử các ý tưởng và hoạt động chơi sau đây với trẻ nhỏ:Ca hát, mở những bài nhạc hoặc tiếng chuông kêu cũng sẽ phát triển thính giác và vận động cơ thể của trẻ. Cha mẹ cũng có thể thử gõ nhẹ vào bụng của trẻ trong khi hát.Hoạt động chơi “Ú òa” rất tốt cho sự phát triển xã hội và cảm xúc của trẻ. Trẻ có thể cảm nhận việc thấy hoặc không thấy cha mẹ trong một khoảng thời gian ngắn nhưng trẻ vẫn cảm thấy yên tâm vì cha mẹ vẫn luôn ở cạnh bên con.Cù nhẹ vào da trẻ hoặc cho trẻ sờ, chạm vào các đồ vật có cấu trúc mềm, cứng, nhám, trơn… khác nhau để phát triển xúc giác của trẻ như lông vũ, sỏi, bọt biển….Khuyến khích trẻ cầm nắm các đồ vật, đồ chơi có kích thước, màu sắc và hình dạng khác nhau.Vật dụng trong nhà, ngoài trời, bóng, đồ chơi hoặc các loại hộp có thể hỗ trợ sự phát triển các kĩ năng của trẻ như bò, đứng và đi.Đặc biệt, hoạt động đặt trẻ nằm sấp (tummy time) thường xuyên và vui chơi trên sàn nhà thật sự rất quan trọng và cần thiết đối với trẻ nhỏ. Hoạt động này khuyến khích trẻ di chuyển và lăn, đồng thời giúp trẻ phát triển sức mạnh và khả năng kiểm soát cơ. Nó cũng cho phép trẻ nhìn và trải nghiệm thế giới từ một góc nhìn khác. Cha mẹ chỉ cần đặt tấm khăn hoặc trải thảm trên sàn đảm bảo trẻ có thể nằm an toàn trên đó để trẻ thỏa sức vui chơi và vận động.

b. Trẻ từ 12 đến 24 tháng

Những vật dụng lớn và nhẹ như hộp các-tông, xô, thau hoặc bóng bay có thể khuyến khích trẻ thực hiện các hoạt động chạy theo, xây dựng, đẩy hoặc kéo.Phấn bảng, dây, âm nhạc hoặc thùng đựng có thể khuyến khích trẻ nhảy, đá, dậm chân, bước đi và chạy.Vòng đai, hộp đựng, đá lớn hoặc gối là những vật dụng hỗ trợ cho trẻ phát triển các kĩ năng leo lên, giữ thăng bằng, vặn mình, lắc lư hoặc lăn.Trò chơi hóa trang với khăn quàng cổ, mũ,… rất tốt cho trẻ phát triển trí tưởng tượng và óc sáng tạo.Những đường hầm hoặc ngóc ngách có thể khuyến khích các hoạt động thể chất như bò, leo và khám phá.Việc bật một số bài hát yêu thích trong khi trẻ chơi cũng có thể giúp trẻ lắng nghe các âm thanh, vỗ tay hoặc lắc lư, nhún nhảy theo nhịp điệu khác nhau.

c. Trẻ từ 2 đến 5 tuổi

Hộp đựng sữa cũ, thìa gỗ, chậu cây rỗng, que củi, giấy xoắn, xô nhựa, xoong và quần áo cũ là những nguyên liệu mở tuyệt vời cho hoạt động chơi tự do, giàu trí tưởng tượng, sáng tạo của trẻ.Trờ chơi ghép hình đơn giản và các trò chơi kết hợp, ghép nối như cờ domino có hình động vật sẽ giúp trẻ cải thiện trí nhớ và khả năng tập trung.Bột nặn và đất sét giúp trẻ phát triển các kỹ năng vận động tinh.Những bài hát yêu thích kết hợp với nhảy múa, khiêu vũ sẽ giúp trẻ phát triển kĩ năng cảm thụ âm nhạc và vận động theo nhịp điệu.Trò chơi với bóng có thể khuyến khích trẻ đá, ném hoặc lăn. Lưu ý, khi cha mẹ cùng con đá hoặc ném bóng, hãy khuyến khích trẻ sử dụng đều cả hai bên chân, tay hoặc các bộ phận khác trên cơ thể.

d. Trẻ từ 5 đến 6 tuổi

Đồ nội thất, khăn trải giường, giỏ giặt, lều và hộp đựng là những vật dụng tuyệt vời để trẻ vui chơi ở góc gia đình.Hoạt động vượt chướng chướng ngại vật với những vật dụng tự làm tại nhà có thể giúp trẻ học và khám phá di chuyển theo nhiều cách, hướng đi và tốc độ khác nhau.Các trò chơi như “Tớ đoán đó là…, “Tớ phát hiện ra là…” rất tuyệt vời để chơi chữ đồng thời giúp trẻ phát triển các kỹ năng đọc viết.Các hoạt động nấu ăn và chuẩn bị thức ăn đơn giản rất tốt cho trẻ trong việc phát triển các tư duy khoa học, tính toán, khả năng đọc viết và các kỹ năng mềm.Trí tưởng tượng của chính trẻ có thể biến chúng trở thành một nhân vật trong truyện hoặc siêu anh hùng mà trẻ yêu thích.Nếu trẻ hứng thú, cha mẹ thể nghĩ đến việc cho con tham gia một số môn thể thao hoặc hoạt động mang tính đồng đội phù hợp với lứa tuổi của con.

5. Làm gì khi trẻ không muốn tham gia vào hoạt động vui chơi?

Có thể có những lúc trẻ không muốn chơi vì một số nguyên nhân như mệt mỏi hoặc buồn chán khi thực hiện một hoạt động vui chơi quá lâu. Điều này là phổ biến và thường không có gì đáng lo ngại.

Nhưng đôi khi lười chơi hoặc không hứng thú với hoạt động vui chơi. Đây có thể là dấu hiệu của rối loạn phát triển.

Sau đây là thời điểm cân nhắc cha mẹ có thể trao đổi với chuyên gia giáo dục, bác sĩ tâm lý, chuyên gia sức khỏe y tế:

Trẻ ở độ tuổi sơ sinh đến 12 tháng: Con dường như không tham gia vào các trò chơi tương tác như trò chơi “Ú òa”.Trẻ từ 12 đến 24 tháng: Con có sở thích cực kỳ hạn hẹp đối với đồ chơi hoặc không sử dụng đồ chơi theo cách hữu ích. Ví dụ, con chỉ quan tâm đến việc quay các bánh xe của một chiếc ô tô đồ chơi thay vì lái nó quanh phòng như những đứa trẻ khác cùng tuổi.Trẻ từ 2 đến 5 tuổi: Con không quan tâm đến việc chơi với những đứa trẻ khác hoặc chơi đóng vai.

Múp Míp tin rằng việc cha mẹ, thầy cô và những người thân yêu bên trẻ luôn đồng hành, hỗ trợ và quan tâm trẻ đúng cách sẽ luôn giúp trẻ có động lực, yêu thích các hoạt động vui chơi đầy sáng tạo để từ đó giúp con khám phá được bản thân theo từng giai đoạn phát triển của mình.

Nguồn tài liệu tham khảo:Nguyễn Thị Hòa (2017). Dạy trẻ mẫu giáo học bằng chơi. Tạp chí Giáo dục. Số đặc biệt tháng 12/2017, tr. 24-27Fleer, M. (2021). Play in the early years (3rd edn). Cambridge University Press.Lester, S., & Russell, W. (2010). Children’s right to play: An examination of the importance of play in the lives of children worldwide.

Xem thêm: Nam Sinh Năm 1955 Mệnh Gì ? Sinh Năm 1955 Là Mệnh Gì? Tuổi Gì?

 Bernard van Leer Foundation.Sewell, C., Smale, J., & Smith, K. (2019). Play maps: Supporting children’s provisional rights to play in their local community. In J. Murray, B.B. Swadener & K. Smith (Eds), The Routledge international handbook of young children’s rights (pp. 365-386). Routledge.Woods, A. (2017). Child-initiated play and learning: Planning for possibilities in the early years (2nd edn). Routledge.

—–